การฟอกเงินกับหนี้นอกระบบ

งานฟอกเงิน กับ หนี้นอกระบบ

เขียนโดย  แก้วมณี

 

เจ้าหนี้ทางการเงินในประเทศไทยแบ่งเป็น บุคคลธรรมดา และ สถาบันการเงิน แต่ละสถานภาพล้วนมีกฎหมายควบคุมระเบียบปฏิบัติไว้โดยเรียกกันง่ายๆว่า หนี้ในระบบ ขณะที่มีการเกิดขึ้นของเจ้าหนี้อีกแบบหนึ่งซึ่งอาศัยความยุ่งยากซับซ้อนของกฎหมายที่ทำให้คนยากจนซึ่งขาดคุณสมบัติที่กำหนดไว้ใช้บริการกู้ยืมเงินโดยแลกกับอัตราดอกเบี้ยที่สูงเกินกว่ากฎหมายบัญญัติไว้ที่เรียกกันชินหูว่า หนี้นอกระบบ แต่มิได้หมายความว่า กฎหมายไม่ได้ดูแลหนี้นอกระบบ เนื่องจากมีบทลงโทษจำคุกสำหรับเจ้าหนี้นอกระบบไว้ แต่เป็นการสมยอมหรือจำยอมเพื่อแลกความสะดวกในการกู้ยืมเงินระหว่างเจ้าหนี้และลูกหนี้เป็นเหตุให้หนี้นอกระบบเจริญเติบโตต่อไปได้

รัฐบาลทักษิณเคยมีนโยบายช่วยเหลือลูกหนี้นอกระบบที่เป็นคนยากจนเพื่อช่วยให้มีโอกาสในชีวิตอีกครั้ง เขามีวิธีคิดแตกต่างจากรัฐบาลปัจจุบันซึ่งส่งผลไม่เหมือนกันและอาจเป็นผลร้ายระยะยาวต่อลูกหนี้ ลองดูวิธีทำงานเพื่อจัดการหนี้นอกระบบสมัยทักษิณก่อนซึ่งใช้หลักกฎหมายและหลักรัฐศาสตร์เป็นพื้นฐาน หนี้นอกระบบมิได้มีด้านร้ายอย่างเดียว สิ่งดีของหนี้ประเภทนี้คือ ช่วยเหลือคนยากจนให้ผ่านพ้นเวลาวิกฤตในชีวิตไปได้ในจังหวะเหมาะสม เป็นที่รู้กันดีว่ากฎระเบียบกู้ยืมเงินของหนี้ในระบบเพื่อคัดกรองลูกหนี้ชั้นดีไว้โดยมักมีหลักประกันและต้องมีอาชีพมั่นคง ระดับเงินเดือนเหมาะสมกับสินเชื่อ ขณะที่คนยากจนย่อมขาดคุณสมบัติที่จะเป็นหนี้ในระบบได้ แต่ความจำเป็นในชีวิตยังคงอยู่ ทางเลือกสุดท้ายที่ไม่อยากได้ แต่จำเป็นต้องรับข้อเสนอสุดโหดด้วยอัตราดอกเบี้ยสูงลิ่ว พวกเขายอมเป็นหนี้นอกระบบเพื่อเอาชีวิตรอด ส่วนเจ้าหนี้ก็หวังอยากได้เงินต้นคืนทั้งหมดและผลประโยชน์สูงสุดให้คุ้มค่ากับความเสี่ยงของเขา ดังนั้น นโยบายแก้ปัญหาของรัฐบาลชุดนี้จึงอยู่บนพื้นฐานความเข้าใจเหตุจำเป็นของลูกหนี้และบริหารความต้องการของเจ้าหนี้ให้สมดุลย์

คณะทำงานแก้ปัญหาหนี้นอกระบบสมัยรัฐบาลทักษิณยึดกฎหมายนำทางด้วยการเรียกเจ้าหนี้มาเจรจาก่อนเนื่องจากกฎหมายไทยอนุญาตให้เจ้าหนี้ประเภทบุคคลธรรมดาเรียกอัตราดอกเบี้ยได้ไม่เกินร้อยละ 15 ต่อปี ขณะที่อัตราดอกเบี้ยออมทรัพย์แค่ ร้อยละ 0.75 ต่อปี  ผู้ใดเรียกดอกเบี้ยเกินอัตราจักมีโทษจำคุก ส่วนเจ้าหนี้นอกระบบคิดดอกเบี้ยเป็นรายเดือน เมื่อคิดเป็นรายปีจักเกินอัตราที่กฎหมายกำหนดทุกราย บางรายสูงถึงร้อยละ 36 ต่อปี เขาคัดกรองเจ้าหนี้ที่ไม่มีสัญญากู้ออกไปเพราะมิใช่เจ้าหนี้ตามกฎหมาย หากทวงหนี้โหดก็ดำเนินคดีอาญาและไม่ต้องคืนเงินทางแพ่งด้วยเพราะมิใช่เจ้าหนี้ลูกหนี้กันโดยแจ้งสิทธิต่างๆให้ลูกหนี้รับทราบพร้อมกับปรามคนอ้างตนเป็นเจ้าหนี้ประเภทนี้ด้วย กรณีมีสัญญากู้และเรียกดอกเบี้ยเกินอัตราก็เจรจาให้ลดดอกเบี้ยลงมาอยู่ในขอบเขตที่กฎหมายกำหนดไว้ ถ้ายอมรับจำนวนเงินกู้ที่คณะทำงานเสนอไว้ จึงได้รับชำระหนี้คืนทั้งหมดโดยมีการเปลี่ยนเจ้าหนี้จากบุคคลธรรมดาไปเป็นสถาบันการเงินของรัฐตามวงเงินที่กำหนดในนโยบายรัฐ ส่วนใหญ่เจ้าหนี้นอกระบบรู้ตัวดีว่าคิดดอกเบี้ยเกินอัตราและมีโทษจำคุกแน่ สัญญากู้ที่ถือไว้ก็ไม่กล้าไปฟ้องศาลอยู่แล้วจึงใช้วิธีทวงหนี้โหดเป็นหลัก เมื่อข้อเสนอของรัฐทำให้เขาได้เงินต้นกับดอกเบี้ยบางส่วนคืนและอัตราดอกเบี้ยก็สูงกว่าดอกเบี้ยเงินฝากมากแล้ว จึงไม่ยากที่จะรับข้อเสนอนี้

ส่วนลูกหนี้ก็ไม่ต้องอยู่หวาดผวาเมื่อเปลี่ยนไปเป็นหนี้กับสถาบันการเงินที่ให้สินเชื่ออัตราดอกเบี้ยต่ำกว่ามาก จึงไม่ยากที่พวกเขาจะทำได้ การแก้ปัญหาด้วยวิธีนี้จึงช่วยเหลือลูกหนี้นอกระบบให้พ้นภัยร้าย แล้วเริ่มต้นชีวิตใหม่ได้หลายครอบครัว นอกจากนั้นคณะทำงานยังเน้นให้ลูกหนี้รู้จักการทำบัญชีครัวเรือนเพื่อจัดระบบใช้เงินและรายได้ของตนด้วยเพื่อมิให้ต้องกลับไปสู่วงจรหนี้นอกระบบอีก

นโยบายจัดการหนี้นอกระบบของรัฐบาลปีพ.ศ.2552 เน้นให้ลูกหนี้นอกระบบมาลงทะเบียนจำนวนหนี้โดยกำหนดระเบียบที่ยากลำบากใจแก่คนยากจน เช่น สัญญากู้ต้องระบุเจ้าหนี้ให้ชัดเจน ไม่จำกัดอัตราดอกเบี้ยที่เรียกเก็บเดิม ต้องมีคนหรือที่ดินค้ำประกันหนี้ใหม่ของสถาบันการเงิน ไม่มีขั้นตอนการเจรจาเพื่อลดหนี้สินให้เป็นธรรม และอื่นๆ เจตนารมณ์ของรัฐบาลคือ เปลี่ยนหนี้นอกระบบไปอยู่กับสถาบันการเงินทั้งจำนวน แม้จะรู้ว่าจำนวนหนี้นั้นรวมอัตราดอกเบี้ยเกินกว่าที่กฎหมายกำหนดไว้ แล้วยังมีโทษจำคุกแก่เจ้าหนี้ด้วย มันเท่ากับรัฐสนับสนุนการทำผิดกฎหมายด้วยการใช้เงินคืนแก่คนทำผิดกฎหมายอย่างไม่เป็นธรรมต่อลูกหนี้ จำนวนเงินที่เป็นหนี้นอกระบบถูกเปลี่ยนมาอยู่กับสถาบันการเงินเท่ากับช่วยฟอกเงินทุจริตให้ขาวสะอาดผ่านระบบการเงินของประเทศ ลูกหนี้แบกหนี้ที่ไม่เป็นธรรมไว้ แค่เปลี่ยนเจ้าหนี้และอัตราดอกเบี้ยใหม่เท่านั้น อีกทั้งหนี้เดิมไม่ผูกพันทรัพย์สินอื่นหรือบุคคลอื่น หนี้ใหม่ต้องพ่วงทรัพย์สินหรือผู้อื่นไว้กับลูกหนี้ มันเป็นการช่วยเหลือเจ้าหนี้นอกระบบได้รับเงินสะอาดคืนไปทั้งจำนวนเพื่อไปปล่อยกู้ผิดกฎหมายอีกและเพิ่มภาระแก่ลูกหนี้ในหนี้ใหม่ที่มีอำนาจบังคับชำระหนี้จากทรัพย์สินหรือบุคคลได้ด้วย ดังคำลือในสังคมไทยว่า รัฐบาลรับการช่วยเหลือจากเงินนอกระบบ นโยบายรัฐต้องตอบแทนบุญคุณแก่กลุ่มเจ้าของเงินก้อนนั้นด้วย นี่เป็นเวลาที่ต้องทำเพื่อพวกเขาแล้ว

การเปลี่ยนเจ้าหนี้ด้วยจำนวนเงินที่ไม่เป็นธรรมและไม่ถูกต้องตามกฎหมาย ทำให้ลูกหนี้หรือคนยากจนต้องแบกหนี้อยุติธรรมไว้ แถมด้วยกฎระเบียบการค้ำประกันด้วยบุคคลหรือทรัพย์สินที่เคร่งครัด ทำให้คนยากจนซึ่งขาดสิ่งเหล่านั้นอยู่แล้วมิอาจเข้าสู่การจัดโครงสร้างหนี้ใหม่ครั้งนี้ นโยบายรัฐนี้ดูสวยงาม แต่ขั้นตอนปฏิบัติข้ามส่วนสำคัญไปทำให้คนยากจนต้องแบกหนี้อันไม่เป็นธรรมไว้และช่วยฟอกเงินสกปรกเป็นเงินสะอาดผ่านสถาบันการเงิน มันมิใช่การแจกเงิน แต่มุ่งช่วยฟอกเงินดำของเจ้าหนี้นอกระบบด้วยการใช้คนยากจนเป็นข้ออ้างเพื่อตอบแทนบุญคุณกลุ่มนายทุนนอกระบบที่ช่วยเหลือทางการเงินแก่คณะปฏิวัติและตั้งรัฐบาลใหม่ มันช่วยให้มองเห็นเบื้องหลังนายทุนที่ลือกันหนาหูมานานว่า นายทุนนอกระบบ เป็นผู้มีพระคุณของรัฐบาลชุดนี้ชัดขึ้น

สิ่งที่ควรทำเพื่อช่วยเหลือลูกหนี้นอกระบบซึ่งเป็นคนยากจนที่ขาดคุณสมบัติขอสินเชื่อจากสถาบันการเงินนั้น ควรทำเป็นองค์รวม คือ สร้างเศรษฐกิจให้แข็งแรง ทำมาค้าขายคล่อง รายได้ดี เคร่งครัดในการกำจัดสินเชื่อเถื่อนที่เอาเปรียบคนอื่น ให้ความรู้ทางกฎหมายเกี่ยวกับอัตราดอกเบี้ยเงินกู้สำหรับบุคคลธรรมดาเพื่อรักษาสิทธิทางกฎหมายของลูกหนี้ สร้างแหล่งสินเชื่อของรัฐและเอกชนสำหรับคนยากจน ให้ความรู้แก่ประชาชนในการคุมรายได้ รายจ่าย ด้วยการทำบัญชีครัวเรือน ให้โอกาสพัฒนาความรู้และฝีมือของชาวบ้านที่นำไปทำมาหากินหลากหลายขึ้น ถ้าจะปรับโครงสร้างหนี้ก็ต้องแยกเงินต้นและอัตราดอกเบี้ยให้ถูกกฎหมายก่อน มิใช่การจ่ายคืนเต็มจำนวนที่สอดแทรกอัตราดอกเบี้ยผิดกฎหมายเข้าไปด้วยเท่ากับเอื้อประโยชน์แก่ผู้กระทำความผิดชัดเจน อย่าใช้คนยากจนหรือลูกหนี้นอกระบบเป็นข้ออ้างเพื่อฟอกเงินจากการทำผิดกฎหมายให้เจ้าหนี้เงินกู้ที่คิดดอกเบี้ยเกินอัตราในกฎหมาย มันหมายความว่า รัฐบาลกำลังสนับสนุนผู้กระทำความผิดกฎหมายด้วยการช่วยฟอกเงินดำให้สะอาดโดยเจตนาชัดเจน

 

*******************************

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s