มารยาททางสังคมของผู้นำประเทศ

มารยาททางสังคมของผู้นำประเทศ

 

เขียนโดย  แก้วมณี

 

ข่าวพิธีศพวุฒิสมาชิกตระกูลเคเนดี้ในข่าวต่างประเทศซึ่งมีอดีตประธานาธิบดีของสหรัฐอเมริกาหลายคนมาร่วมงานอย่างคับคั่ง อาทิเช่น นายจอร์จ ดับเบิ้ลยู บุช นายคลินตัน นายจิมมี่ คาร์เตอร์ และเพื่อนสนิทมิตรสหารทุกวงการอีกหลายคน สิ่งที่น่าประทับใจต่อผู้พบเห็นข่าวนี้ คือ ประธานาธิบดีโอบามาและภรรยา เข้าสู่ห้องจัดพิธีและเดินเข้าไปทักทายญาติของท่านเอ็ดเวิร์ด เคเนดี้ซึ่งเป็นเจ้าภาพงานศพก่อน จากนั้นเดินไปยังแถวที่จัดไว้แก่อดีตประธานาธิบดีและภรรยา นักการเมืองชั้นผู้ใหญ่ แล้วจับมือทักทายหรือพูดคุยกับทุกท่านอย่างให้เกียรติโดยไม่แบ่งแยกว่าอดีตประธานาธิบดีบางคนมาจากต่างพรรคการเมืองกับท่าน ท่านโอบามาเดินเข้าไปทักทายด้วยรอยยิ้มก่อนในฐานะประธานาธิบดีคนล่าสุดซึ่งเป็นการให้เกียรติสูงสุดต่ออดีตประธานาธิบดีเหล่านั้น มันเป็นมารยาททางสังคมตะวันตกที่ดีเยี่ยมทั้งที่หลายท่านเคยเป็นคู่แข่งทางการเมืองหรือเคยปราศรัยต่อต้านท่านในเวลาเลือกตั้งมาก่อนอย่างเช่น ท่านจอร์จ ดับเบิ้ลยู บุช จากพรรครีพับลีกัน เป็นต้น ท่านโอบามาก็จับมือและยิ้มคุยทักทายด้วยใบหน้ายิ้มแย้มอย่างดี มันทำให้เห็นว่าเมื่อเป็นผู้นำประเทศแล้วก็ยังต้องรักษามารยาททางสังคมที่งดงามให้ผู้อื่นชื่นชมและยกย่อง โดยเฉพาะการไม่เชิดหน้าหรือดูแคลนอดีตประธานาธิบดีของประเทศบ้านเกิด แม้ท่านโอบามาจะเป็นผู้นำคนล่าสุดหรือเคยเป็นคู่แข่งทางการเมืองกับท่านใดก็ตาม มันเป็นภาพงดงามที่ผู้นำชาติตะวันตกยังรักษาไว้อย่างเคร่งครัดและสืบทอดกันมาอย่างเหนียวแน่น เราจึงไม่เคยเห็นประธานาธิบดีคนใดของสหรัฐฯแสดงปฏิกิริยากับอดีตประธานาธิบดีของอีกพรรคหนึ่งในที่สาธารณชนเลย แต่เห็นภาพการให้เกียรติต่ออีกคนอย่างมีมารยาท มันเป็นสิ่งที่ผู้เป็นผู้นำประเทศพึงต้องกระทำอย่างยิ่งต่ออดีตผู้นำประเทศหรือผู้สูงวัยกว่าตน สาธารณชนจึงยกย่อง ชื่นชม ผู้นำของเขาได้อย่างภาคภูมิใจ

ภาพข่าวผู้นำบ้านเมืองของไทยที่แสดงต่ออดีตนายกฯหรือนักการเมืองพรรคฝ่ายค้านซึ่งเคยเป็นคู่ต่อสู้ทางการเมืองกันมาก่อนหลายสถานการณ์แตกต่างจากการแสดงมารยาททางสังคมของประธานาธิบดีโอบามาในที่สาธารณะอย่างมาก เนื่องจากภาพที่เห็นบ่อยครั้ง คือ การไม่มองหน้าคู่สนทนาอย่างเป็นมิตรหรือเมินหน้าไม่มองเขา การใช้คำถามกึ่งหาเรื่องอย่างไม่ถูกกาลเทศะ การเดินหนีคู่สนทนาเมื่อไม่ได้ยินคำตอบที่ต้องการ การเมินเฉยเดินผ่านนักการเมืองฝ่ายค้านที่เข้าแถวรอยื่นหนังสือตามปกติ การไม่ทักทายหรือมองอดีตนายกฯจากพรรคฝ่ายค้านในงานพิธีหรืองานเลี้ยงต่างๆ การใช้คำพูดกระแนะกระแหนอดีตผู้นำ  สิ่งเหล่านี้ไม่ควรมาจากผู้นำประเทศที่มีความรู้และการศึกษาที่ดีจากประเทศทางตะวันตกซึ่งเน้นมารยาททางสังคมอย่างมาก โดยเฉพาะมารยาทของนักการเมือง ผู้นำไทยได้รับการศึกษาอย่างดีจากประเทศทางตะวันตกเยี่ยงเดียวกับประธานาธิบดีโอบามา แต่การระมัดระวังการแสดงออกในฐานะนักการเมืองกลับแตกต่างกันราวกับฟ้าและเหว มันแสดงถึงวุฒิภาวะทางอารมณ์ของผู้นำไทยมีน้อยกว่าประธานาธิบดีโอบามาทั้งที่อายุต่างกันไม่มากนัก ผู้นำสหรัฐฯมีความเป็นผู้ใหญ่สูงกว่า ภาวะผู้นำแท้จริงมีมากกว่า จึงรู้ว่าการรักษามารยาททางสังคมในที่สาธารณะนั้นมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความชื่นชมของประชาชน เขาจึงระมัดระวังมาก ขณะที่ผู้นำไทยมีความเป็นเด็กสูงและรักษาไว้อย่างเหนียวแน่นทั้งในที่ลับและที่แจ้ง ภาวะผู้นำซึ่งต้องมีการตัดสินใจ ความสุขุมเยือกเย็น การระงับอารมณ์ มีระดับต่ำกว่าอย่างเห็นได้ชัด

มารยาททางสังคมระหว่างชาติตะวันตกกับไทยเรื่องการให้เกียรติผู้อาวุโสหรืออดีตผู้นำบ้านเมืองนั้นไม่แตกต่างกัน มารยาทอันพึงมีในผู้ใหญ่นั้นได้รับการอบรมตั้งแต่เด็กจากครอบครัว สถาบันการศึกษา และสังคมที่พวกเขาอยู่ร่วมกันในการใช้ชีวิตหรือทำงาน อาทิเช่น การเมือง เป็นต้น แต่การแสดงออกต่อสาธารณชนนั้นขึ้นอยู่กับจิตสำนึกของแต่ละบุคคลว่ารู้จักกาลเทศะหรือไม่ ยิ่งเป็นผู้นำทางสังคม ยิ่งต้องแสดงออกถึงวุฒิภาวะทางจิตสำนึกและมารยาทสูงกว่าคนทั่วไปเพื่อให้เป็นตัวอย่างที่ดีแก่ชนรุ่นหลัง ไม่ว่ามารยาททางสังคมหรือการควบคุมอารมณ์นั้น ผู้นำประเทศต้องมีสูงกว่าคนทั่วไป อันเป็นที่ยอมรับของสากลโลก ดังนั้น จึงไม่เคยเห็นประธานาธิบดีคนใดแสดงอาการเมินเฉยหรือไม่ให้เกียรติแก่ผู้อาวุโสหรือสมาชิกพรรคฝ่ายค้านในที่สาธารณะเลย ขณะที่คนไทยเห็นสภาวะอารมณ์ที่ควบคุมไม่ได้หรือการไร้มารยาททางสังคมจากผู้นำไทยบ่อยครั้ง อันแสดงถึงวุฒิภาวะทางอารมณ์ของเขาคล้ายเด็กน้อยซึ่งต้องอาศัยบิดามารดาควบคุมหรือคอยขอโทษคนรอบข้างเพื่อมิให้ถือสาลูกน้อยของเขา

ถ้ามารยาททางสังคมขั้นพื้นฐานที่ได้รับการอบรมจากครอบครัวหรือสถาบันการศึกษาหรือสังคมการเมืองที่ใช้ชีวิตอยู่ผู้นำไทยยังแสดงออกอย่างถูกวิธีไม่ได้ ควบคุมอารมณ์ยามอยู่ในที่สาธารณะไม่ได้ จักถือว่ามีภาวะผู้นำได้อย่างไร ถือเป็นตัวอย่างของชนรุ่นหลังหรือประชาชนได้อย่างไร เขาจะนำพาประเทศฝ่ามรสุมเศรษฐกิจที่ต้องไปพูดเจรจา ขอร้อง ต่อรอง เพื่อช่วยเหลือประชาชนของตนได้อย่างไร ทั้งที่สภาวะอารมณ์ยังมีความเป็นเด็กสูง ขณะที่การเจรจา การโอภาปราศรัย หรือพบปะประชาชน ในที่สาธารณะหรือโต๊ะเจรจา เพื่อสร้างความสมานฉันท์หรือความสุขของประชากร จำต้องใช้ความอดทนสูง ความอดกลั้นอารมณ์ระดับเยี่ยม เพื่อบรรลุเป้าหมายที่ตั้งใจไว้ การรักษามารยาททางสังคมในระดับประเทศของตนหรือสากล เป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่งที่จะให้คนอื่นยอมพูดจาเป็นมิตรไมตรีกัน ผู้นำไทยพูดจากับคนอื่น แต่ไม่ยอมมองหน้าคู่สนทนา สังคมตะวันตกก็ถือว่าเสียมารยาท เขาจะไม่คบหาหรือพูดคุยกันอีกเพราะถือว่าไม่ให้เกียรติเขา หรือ ผู้นำไทยมีอายุอ่อนวัยกว่า ไม่เข้าไปทักทายอดีตผู้นำหรืออดีตประธานาธิบดีของเขาในงานเลี้ยงหรืองานพิธีต่างๆ เมื่อต้องพบปะผู้นำคนปัจจุบันเขาจะไม่ยอมเจรจางานเมืองใดๆเพราะถือว่าไม่ให้เกียรติอดีตผู้นำประเทศของเขา งานการเมืองไทยผ่านพ้นปัญหาสำคัญระดับชาติตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่สองมาได้ด้วยมารยาททางสังคมอันอ่อนน้อมถ่อมตนเป็นหลัก มิฉะนั้น ไทยคงอยู่ในสภาพไม่ต่างจากญี่ปุ่นหลังสงครามโลกในฐานะผู้แพ้สงครามและถูกครอบครองประเทศชั่วเวลาหนึ่งจากฝ่ายผู้ชนะ

การแสดงมารยาททางสังคมมิใช่แค่กระทำต่อแขก แต่ต้องทำให้ชนชาติของตนภาคภูมิใจและชื่นชมผู้นำของตนด้วยดังเช่นที่ประธานาธิบดีโอบามากระทำในงานพิธีศพวุฒิสมาชิกเอ็ดเวิร์ด เคเนดี้และเผยแพร่ข่าวทั้งในและนอกประเทศของสหรัฐอเมริกา หวังอย่างยิ่งว่าผู้นำไทยซึ่งนักวิชาการหรือนักธุรกิจหลายฝ่ายมองว่า ขาดวุฒิภาวะผู้นำแท้จริงทางการเมือง จะปรับปรุงเรื่องมารยาททางสังคมต่อหน้าคนไทยและการควบคุมอารมณ์เกลียดหรือโกรธต่อสาธารณชนเพื่อให้คนไทยมีความภาคภูมิใจกับผู้นำคนนี้สักอย่าง ไม่รวมถึงประสิทธิภาพการทำงานที่ค่อนข้างมีปัญหาหนักเพราะขาดประสบการณ์การทำงานหรือการใช้ชีวิตที่สัมผัสกับคนธรรมดาจึงขาดวิสัยทัศน์ในชีวิตของชาวบ้านอย่างแท้จริง การคิดนโยบายจึงมองจากหอคอยงาช้างที่สูงลิบ ไม่เห็นว่าชาวบ้านทำมาหากินหรือใช้ชีวิตกันอย่างไร ลำบากแง่ไหน เมื่อเห็นภาพการแสดงมารยาททางสังคมของผู้นำชาติตะวันตกแล้วอดห่วงภาพพจน์ผู้นำไทยเกี่ยวกับเรื่องนี้ไม่ได้เพราะแต่ละภาพที่ออกเป็นข่าวล้วนเน้นย้ำสภาวะอารมณ์ของความเป็นเด็ก ขณะที่ต้องรับภารกิจดูแลชีวิตคนไทยกว่า 63 ล้านคนที่กำลังขาดเงินทองใช้สอย ตกงาน สูญเสียทรัพย์สินเพราะผ่อนต่อไม่ไหว พ่อค้าค้าขายลำบาก คนไทยกำลังฝากชีวิตไว้ในมือของเด็กน้อยในร่างผู้ใหญ่ท่ามกลางศึกสงครามเศรษฐกิจที่มีชีวิตคนไทยเป็นเดิมพัน

 

******************************

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s