ภัยร้ายของโรคกลัวน้ำหรือพิษสุนัขบ้า

โรคพิษสุนัขบ้า ตายสถานเดียว

เขียนโดย  มณีอักษร

 

โรคกลัวน้ำ (rabies) หรือชาวบ้านเรียกกันว่า โรคพิษสุนัขบ้า เป็นโรคติดต่อระหว่างสัตว์กับคน อันเกิดจากเชื้อไวรัสที่เพิ่มจำนวนขึ้นที่เซลส์สมองและเข้าทำลายเนื้อสมอง จักทำให้คนไม่สามารถควบคุมตนเองได้ ทุกระบบในร่างกายถูกทำลายและตายในที่สุด ปี ค.ศ. 1885 หลุยส์ ปาสเตอร์ นักเคมีชาวฝรั่งเศสและทีมงานค้นพบวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า โดยใช้กับด.ช. เซฟ เมสเตร์ วัย 9 ขวบ ก่อน พ่อแม่พาเด็กที่ถูกกัดมาให้เขารักษาและฉีดวัคซีนที่เขาคิดค้นขึ้นทำให้เด็กไม่ติดเชื้อโรคพิษสุนัขบ้าน การค้นคว้าของเขาพบว่าเชื้อนี้จะอยู่ในน้ำลาย ต่อมาวัคซีนของหลุยส์ ปาสเตอร์ได้รับการพัฒนาให้มีประสิทธิภาพสูงขึ้นทั้งเพื่อใช้กับคนและสัตว์อย่างต่อเนื่อง

วันที่ 28 กันยายน ของทุกปี จะเป็นวันรณรงค์ป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าขององค์การอนามัยโลก เนื่องจาก เชื้อพิษสุนัขบ้าหรือโรคกลัวน้ำติดต่อสู่คนได้จากการถูกสัตว์มีเชื้อชนิดนี้กัดหรือข่วน เชื้อนี้ทำลายระบบสมองและประสาทเป็นหลักและมีอัตราการตายเพราะติดเชื้อนี้ 99 เปอร์เซนต์ เคยมีรายงานการรอดชีวิตจากโรคพิษสุนัขบ้าเพียงแค่ 1 คนเท่านั้น เป็นคนสหรัฐที่ถูกค้างคาวกัดและติดเชื้อนี้โดยทำให้คนไข้อยู่ในอาการโคม่าเพื่อให้ร่างกายกระตุ้นภูมิคุ้มกันไปต่อสู้กับไวรัสในร่างกายที่รุกคืบทำลายระบบสมองและประสาทด้วยตัวเอง ต่อมาแพทย์บางคนได้นำวิธีรักษานี้ไปใช้กับคนไข้โรคกลัวน้ำอีก แต่ไม่ประสบผลสำเร็จเลย ขณะนี้กำลังมีการค้นคว้าหาขั้นตอนที่เหมาะสมในการรักษาโรคนี้อยู่ แต่ ณ เวลานี้ยังไม่มียาหรือวิธีใดรักษาโรคนี้ได้ คนไข้ทุกรายที่ป่วยด้วยโรคพิษสุนัขบ้าต้องตายทุกคน

วัคซีนที่ใช้ป้องกันโรคพิษสุนัขบ้ามีใช้อยู่ 2 แบบ คือ แบบ post-exposure  ซึ่งใช้ฉีดหลังจากถูกกัดหรือข่วนโดยสัตว์ต้องสงสัยว่าอาจมีเชื้อดังกล่าว วิธีการคือ เมื่อถูกสัตว์กัด ต้องล้างแผลด้วยน้ำสะอาดและสบู่ โดยปล่อยให้น้ำไหลผ่านบาดแผล จากนั้นรับวัคซีนแบบนี้ร่วมกับอิมมูโนโกลบูลิน (RIG) ให้เร็วที่สุด ถ้าปล่อยไว้นานเกินไปเชื้อไวรัสโจมตีระบบประสาท สมอง และแพร่เข้าสู่ต่อมน้ำลายแล้ว วัคซีนจักใช้ไม่ได้ผล แบบที่สอง คือ pre-exposure เป็นวัคซีนป้องกันโรคแบบล่วงหน้า โดยให้ก่อนมีการสัมผัสโรค จักใช้ในกลุ่มคนที่มีความเสี่ยงสูงต่อการสัมผัสโรค เช่น สัตวแพทย์ ผู้ดูแลสัตว์ เจ้าหน้าที่ในห้องปฏิบัติการเชื้อพิษสุนัขบ้า ผู้ที่ต้องเดินทางไปในประเทศที่มีโรคนี้ชุกชุมและเด็กเล็ก วัคซีนแบบนี้ทำโดยฉีด 3 เข็ม ในวันที่ 0 , 7 และ21 หรือ 28 กรณีที่เคยรับวัคซีนมาก่อนแล้ว 3 ครั้ง ไม่จำเป็นต้องใช้อิมมูโนโกลบูลิน (RIG)  หากถูกสุนัขต้องสงสัยกัดเพียงแค่ฉีดวัคซีนเข็มกระตุ้นอีก 1 เข็ม ก็ป้องกันโรคนี้ได้แล้ว

สัตว์ที่อาจติดเชื้อโรคพิษสุนัขบ้าได้มักเป็นสัตว์ประเภทเลี้ยงลูกด้วยนม เช่น สุนัข แมว กระรอก ค้างคาว หนู เป็นต้น ความผิดปกติของสัตว์ที่ติดเชื้อโรคนี้ คือ มีอาการป่วยทั่วไป พฤติกรรมเปลี่ยนไปจากเดิม เช่น เซื่องซึมลง ตื่นกลัวขึ้น เก็บตัว หงุดหงิด เป็นต้น มีปัญหาการกลืนอาหารและน้ำ ของเหลวในปากหรือน้ำลายเพิ่มขึ้น การเคลื่อนไหวยากขึ้นหรือมีอาการอัมพาตร่วมด้วย และเสียชีวิต สำหรับการป้องกันโรคนี้ในสัตว์ทำได้โดยการฉีดวัคซีนประจำทุกปี สิ่งที่ต้องทำเมื่อถูกสัตว์กัดหรือข่วน คือ ล้างบาดแผลด้วยน้ำสะอาดและสบู่โดยใช้น้ำไหลผ่านแผล จากนั้นรีบพบแพทย์เพื่อฉีดวัคซีนโดยเร็วที่สุด ไม่ต้องรอดูอาการของสัตว์ก่อน ถ้าสัตว์ยังมีชีวิตอยู่ ต้องนำสัตว์ไปตรวจหาเชื้อที่โรงพยาบาลสัตว์เพื่อยืนยันอีกครั้ง ต้องจำไว้ว่าถ้าเชื้อโรคแพร่กระจายไปสู่ต่อมน้ำลายหรือเกิดอาการของโรคขึ้นแล้ว จักไม่มีวัคซีนใดหรือยาชนิดใดรักษาโรคและช่วยชีวิตได้ ต้องตายสถานเดียวเท่านั้น การป้องกันโรคให้สัตว์หรือคนจึงเป็นเรื่องสำคัญที่สุด

 

****************************

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s