สื่อมวลชนกับเกียรติของผู้นำประเทศ

สื่อมวลชน กับ ผู้นำประเทศ

 

เขียนโดย แก้วมณี

 

สหรัฐอเมริกาและประเทศทางยุโรปถือเป็นต้นแบบประชาธิปไตยที่เกิดขึ้นมายาวนาน โดยเฉพาะสื่อมวลชนของประเทศเหล่านี้มีเสรีภาพในการเขียนข่าวกว้างขวางมาก ประชาชนมีอิสระในการรับฟังข่าวสารเต็มที่ การเคารพสิทธิเสรีภาพของสื่อมวลชนตะวันตกมีขอบเขตมากน้อยแค่ไหนจึงสามารถนำมาศึกษาเป็นตัวอย่างแก่สื่อมวลชนของไทยได้โดยนำขนบประเพณีท้องถิ่นของไทยประกอบด้วยเพื่อหาจุดเหมาะสมสำหรับสื่อมวลชนไทย สิ่งหนึ่งที่เห็นความแตกต่างกันระหว่างสื่อมวลชนทางตะวันตกกับสื่อมวลชนไทยเกี่ยวกับสถานภาพผู้นำประเทศ คือ การให้เกียรติแก่ผู้นำประเทศของตน

ธรรมเนียมของชาวตะวันตกการให้เกียรติผู้อื่นในการเรียกขานชื่อนั้น จะใช้นามสกุลเป็นหลัก เช่น คนชื่อ Mr. John Smith ถ้าเป็นแขกหรือผู้ใหญ่หรือคนรู้จักกันที่ยังไม่ใช่เพื่อนสนิท เขาจะเรียก Mr. Smith ถือเป็นการให้เกียรติแก่คนนั้น นอกจากสนิทสนมกันมาก จึงเรียกชื่อต้นของเขาได้ มันเป็นการแบ่งระดับมารยาททางสังคมของชาติตะวันตกที่ยึดถือกันมายาวนานนับร้อยปีแล้ว เป็นต้น ถ้าคนไทยสังเกตรายงานข่าวของสื่อฯตะวันตกไม่ว่าจะเป็นสิ่งพิมพ์ ข่าวทีวี ข่าววิทยุ เมื่อต้องเอ่ยถึงผู้นำประเทศ เขาจะใช้ นามสกุล เป็นหลักถือเป็นการให้เกียรติแก่ผู้นำประเทศ ไม่ว่าสื่อฯจะชื่นชอบหรือเกลียดชังก็ตาม แต่ผู้นำประเทศคือ ตัวแทนของประเทศและประชาชน เนื้อหาข่าวจะดีเลวเกี่ยวพันกับผู้นำคนนั้นอย่างไร เมื่อต้องเอ่ยขานถึงเขาจะใช้ นามสกุล เป็นหลัก ดังเช่น คดีอื้อฉาวของประธานาธิบดีบิล คลินตัน กับ สาวฝึกหัดงานในทำเนียบ เนื้อข่าวอาจเขียนละเลงให้สนุกสะใจเพียงใดก็ได้ แต่เขาเอ่ยถึงประธานาธิบดีคนนี้ จะใช้คำเรียกด้วยนามสกุลเป็นหลัก หรือ ใช้ว่า Mr. President ไม่ใช้ ชื่อต้น ของเขา หรือ ประธานาธิบดี จอร์จ ดับเบิ้ล ยู บุช สื่อมวลชนจะเขียนถึงเขา จักใช้ Mr. Bush or Mr. President เท่านั้น เขามีแนวคิดว่า ถ้าประชาชนหรือสื่อมวลชนไม่ให้เกียรติแก่ผู้นำประเทศที่ผ่านการเลือกตั้งของพวกเขาแล้ว จะหวังว่าคนต่างชาติควรให้เกียรติหรือเคารพอำนาจของผู้นำคนนี้ได้อย่างไร

เมื่อหันมองสำรวจการเขียนข่าวของสื่อมวลชนไทยซึ่งถือกำเนิดมานานไม่ต่างจากชาติตะวันตกนัก แต่จักมองเห็นความแตกต่างกันได้โดยเฉพาะหนังสือพิมพ์ในปัจจุบัน คือ การไม่ให้เกียรติแก่ผู้นำประเทศของคนไทย ทั้งที่ขนบธรรมเนียมของประเทศนี้ให้ความเคารพผู้ใหญ่เป็นหลัก ไม่ว่าจะยากดีมีจน ก็จะให้เกียรติผู้ใหญ่หรือผู้มีตำแหน่งสูงกว่าตนเสมอ จนกลายเป็นมารยาทที่ดีซึ่งแต่ละครอบครัวนำไปสั่งสอนลูกหลานให้ปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด สื่อมวลชนไทยยุคเริ่มแรกนำเสนอข่าวสารบนพื้นฐานตามหลักวิชาชีพของตน แม้จะมีการเขียนเสียดสีผู้นำประเทศในยุคนั้น แต่ยังให้เกียรติความเป็นผู้นำประเทศของผู้เป็นข่าวโดยเขียนชื่อต้นพร้อมยศตำแหน่งตามธรรมเนียมของไทยซึ่ง การเรียกชื่อต้น ถือเป็นการให้เกียรติแก่ผู้ถูกเรียกขานชื่อ เช่น ชื่อเต็มว่า สุขุม เกียรติสุข ก็จะเรียกว่า คุณสุขุม หรือ นายกฯสุขุม หรือ สุขุม เป็นต้น เมื่อมาถึงสื่อมวลชนในยุคหลังจะเห็นการพาดหัวข่าวด้วยการเอ่ยถึงผู้นำประเทศไม่ว่าจะเป็นยุคเผด็จการหรือยุคประชาธิปไตยด้วยการเรียก ชื่อเล่นหรือฉายา ของเขาซึ่งมีไว้เรียกกันในหมู่ญาติหรือเพื่อนสนิทเท่านั้น อันเป็นการถือวิสาสะตีสนิทเกินวิสัยงามของสื่อมวลชนพึงมีโดยไม่ให้เกียรติแก่ผู้เป็นข่าว ตัวอย่างเช่น พันธมิตรจะเดินขบวนขับไล่ แม้ว (ชื่อเล่นของอดีตนายกฯทักษิณ) ถ้าบังอาจกลับเมืองไทย หรือ บิ๊กแอ๊ด (ชื่อเล่นของอดีตนายกฯสุรยุทธ) ไม่กล้าฟันธงจับแม้วคาสนามบิน หมัก (ชื่อย่อของนายกฯสมัครที่ผู้สื่อข่าวตั้งให้)ปูดข่าวปฏิวัติเพื่อเบนความสนใจ เป็นต้น

เนื้อหาข่าวจะเขียนให้สนุกสะใจเพียงใด เป็นหน้าที่ของสื่อมวลชนในการนำเสนอตามหลักวิชาชีพที่ตนเรียนมา แต่เชื่อว่าในหลักสูตรนั้นต้องสอนเรื่องการให้เกียรติแก่ผู้เป็นข่าวด้วย มิใช่เขียนอย่างหมิ่นแคลนบุคคลในข่าวเพราะหน้าที่ของสื่อมวลชนคือ การนำเสนอข้อเท็จจริงให้ประชาชนรับทราบแล้วนำไปตัดสินใจด้วยตัวเอง มิใช่การละเลงข่าวให้สะใจหรือแต่งข่าวและขายหนังสือพิมพ์ได้ ลักษณะการพาดหัวข่าวแบบไม่ให้เกียรติแก่ผู้นำประเทศไม่ว่าเขาจะมาจากอำนาจเผด็จการหรือประชาธิปไตยล้วนเป็นผู้นำฝ่ายบริหารบ้านเมือง ตัวแทนประชาชนที่ต้องไปต้อนรับแขกต่างชาติ แต่สื่อมวลชนไทยกลับใช้คำเรียกขานชื่อเล่นของเขาอันเป็นการผิดธรรมเนียมปฏิบัติของคนไทย ด้วยการเรียกชื่อเล่นของผู้นำประเทศผ่านหน้าหนังสือพิมพ์ที่จะใช้อ้างอิงไปตามสื่อฯต่างชาติ มันส่อแสดงว่าการพัฒนาของสื่อมวลชนไทยถอยหลังมากขึ้นเมื่อเทียบกับสื่อมวลชนประเภทเดียวกันของต่างชาติ แค่การเรียกขานชื่อผู้นำประเทศของตนยังทำไม่ได้มาตรฐานอันควร แทบไม่ต้องดูเนื้อหาข่าว ก็ทราบได้ว่ามีความน่าเชื่อถือมากน้อยแค่ไหน อีกทั้งส่อเจตนาหมิ่นแคลนผู้นำประเทศของตนออกเผยแพร่ในสังคมไทยและในสายตาของชาวต่างชาติด้วย แล้วผู้นำต่างชาติควรให้เกียรติตัวแทนของประชาชนคนไทยได้อย่างไร เมื่อสื่อมวลชนไทยยังลบหลู่คนไทยคนนี้ได้

ถ้าสื่อมวลชนไทยไม่แก้ไขการเรียกขานชื่อด้วยข้ออ้างว่า บุคคลนั้นไม่เคยทักท้วงสักคำ จึงคิดว่าได้รับคำอนุญาตให้เรียกชื่อเล่นของเขาได้ ทั้งที่พวกเขาเพียงแค่ไม่อยากทะเลาะกับสื่อมวลชนให้เสียเวลาทำงานหรือพักผ่อนเท่านั้น อันที่จริงแล้วสื่อมวลชนต้องมีจิตสำนึกเยี่ยงวิญญูชนของนักข่าวระดับมืออาชีพว่าควรให้ความสำคัญกับเนื้อหาข่าวและบุคคลในข่าวอย่างเหมาะสมได้อย่างไร ถ้าคิดเพียงเขียนข่าวให้สะใจ แล้วเรียกขานชื่อบุคคลในข่าวด้วยความรู้สึกหมิ่นแคลนต่อไป ถือว่าสื่อมวลชนไทยยังขาดจรรยาบรรณที่ดีและไม่รักประเทศบ้านเกิดของตน เพราะแค่การแสดงออกเล็กน้อยด้วยการเอ่ยถึงผู้นำประเทศอย่างเหมาะควร ยังทำไม่ได้ แล้วจะหวังให้ชาวต่างชาติเคารพเชื่อถือการตัดสินใจของคนไทยในการเลือกผู้นำประเทศซึ่งเป็นตัวแทนคนไทยและประเทศไทยได้อย่างไร แม้แต่สื่อมวลชนไทยยังเล่นขยี้หัวและเรียกชื่อเล่นของผู้นำประเทศอย่างไร้มารยาทอันดีตามธรรมเนียมไทย มันควรได้เวลาทบทวนจรรยาบรรณสื่อมวลชนไทยเรื่อง การให้เกียรติบุคคลในข่าว เพื่อหาระดับมาตรฐานที่เหมาะสมกับสังคมไทยได้แล้ว แต่เชื่อว่าคงไม่ใช่การให้เรียกขาน ชื่อเล่นหรือฉายา ที่ใช้เฉพาะในครอบครัวหรือกลุ่มเพื่อนอย่างแน่นอน เพราะมันไม่ใช่มารยาทที่ดีหรือธรรมเนียมที่ถือปฏิบัติกันนับร้อยปีของคนไทย สักวันหนึ่งเราอาจเห็นความเปลี่ยนแปลงของสื่อมวลชนไทยในทางที่ดีขึ้นโดยเฉพาะหนังสือพิมพ์ เกี่ยวกับการให้เกียรติคนอื่น ด้วยการพาดหัวข่าวที่ได้มาตรฐานระดับโลก เช่น สมัครปูดข่าวปฏิวัติดักคอไว้ พันธมิตรเตรียมไล่ทักษิณออกจากเมืองไทยรอบสอง สุรยุทธกลับคืนตำแหน่งเดิมก่อนการปฏิวัติแล้ว เป็นต้น ไม่ว่าจะชอบหรือเกลียดชังผู้นำคนนั้นเพียงใด สื่อมวลชนไม่สมควรใช้การเขียนเชิงเหยียดแคลนผู้อื่นด้วยการเรียกขานฉายาหรือชื่อเล่นของเขา จงไม่ลืมว่า เสรีภาพต้องมีขอบเขตอันควร ไม่ใช่มาจากกฎหมายเท่านั้น แต่มาจากขนบธรรมเนียมไทยหรือจิตสำนึกเยี่ยงวิญญูชนก็ได้ ถ้าเราให้เกียรติคนอื่น ก็จักได้รับเกียรติตอบแทนกลับคืนเช่นกัน มันเป็นคำสอนจากบรรพชนไทยที่ลูกหลานและสื่อมวลชนไทยไม่ควรลืมเลือน

 

****************************

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s